ทำไมต้องความละเอียด 2 กม. สำหรับประเทศเขตร้อน
โมเดลพยากรณ์ระดับโลกที่ประเทศไทยใช้อยู่มีระยะกริดราว 27.8 กม. หนึ่งช่องกริดจึงครอบคลุมพื้นที่ ~773 ตร.กม. — ใหญ่กว่าเมืองทั้งเมือง และใหญ่กว่าพายุฝนฟ้าคะนองเขตร้อนส่วนใหญ่ ระบบนี้ลดย่อส่วน (downscale) ลงเป็น 2.2 กม. ได้รายละเอียดมากขึ้น 160 เท่าต่อพื้นที่
โมเดลโลก ~28 กม.: 1 ช่องฝนเฉลี่ย 7.8 มม./ชม. ทั่วทั้งช่อง
ฟ้าละเอียด 2 กม.: 100 ช่องเห็นเซลล์ฝนหนัก 2 จุด และพื้นที่ที่ไม่มีฝน
ปัญหาที่พบในเขตร้อน
- ฝนเขตร้อนเป็นฝนพาความร้อน (convective) เซลล์ฝนกว้าง 5–20 กม. โมเดลโลกจึงเกลี่ยฝนหนักในจุดเดียวให้เป็นฝนเล็กน้อยทั้งช่องกริด — “ฝนตกทั้งจังหวัด แต่ไม่หนักที่ไหนเลย”
- ภูมิประเทศถูกทำให้เรียบ: ดอยอินทนนท์สูง 2,565 ม. แต่ในโมเดลเหลือไม่ถึงครึ่ง อุณหภูมิบนยอดดอยจึงคลาดเคลื่อนได้เกิน 5 °C
- ฝนภูเขาด้านรับลมมรสุมตะวันตกเฉียงใต้ (เช่น ระนอง ตราด) และเงาฝนด้านหลังเขาหายไป
- จังหวัดชายฝั่งถูกผสมกับทะเลในช่องกริดเดียว ลมบก–ลมทะเลและฝนช่วงบ่ายจึงผิดตำแหน่ง
- เกาะความร้อนกรุงเทพฯ (กลางคืนอุ่นกว่าชานเมือง 2–4 °C) ไม่ปรากฏ ทำให้ประเมินดัชนีความร้อนต่ำเกินไป
ขั้นตอนการประมวลผล
- รับข้อมูลโมเดลโลกGFS / ECMWF / ICON ผ่าน Open-Meteo ที่ค่าดิบของกริด (~25–28 กม.) ไม่ใช้ค่าที่ปรับแล้ว
- ประมาณค่าลงกริด 2 กม.Bilinear interpolation ลงกริด 0.02° (751×421 จุด ≈ 316,000 จุด)
- ปรับอุณหภูมิ/ความชื้นตามฟิสิกส์Lapse rate ตามความสูงจริง · อากาศเย็นสะสมในแอ่ง · ความต่างบก–ทะเล · เกาะความร้อนเมือง · คงค่าความชื้นจำเพาะ
- ลมตามภูมิประเทศลมเร่งบนสันเขา เบี่ยงตามหุบเขา (MicroMet) และแรงเสียดทานบก/ทะเล
- ฝนแบบเขตร้อนฝนภูเขาด้านรับลม/เงาฝน · ลมบก-ลมทะเล · ensemble พายุฝนฟ้าคะนองขนาดเซลล์ 5–20 กม.
- แก้ไขด้วยสถานีตรวจวัดรับค่าจากสถานี (กรมอุตุฯ, สสน., สถานีชุมชน) แล้วกระจายค่าคลาดเคลื่อนตามระยะทาง/ความสูง
- ผลิตภัณฑ์ดัชนีความร้อน · โอกาสฝน · ร้อยละพื้นที่ฝนตก · พายุฝนฟ้าคะนอง · สรุปรายจังหวัดและการแจ้งเตือน
รายละเอียดทางเทคนิคของรอบพยากรณ์ล่าสุด
- แหล่งข้อมูล
- open-meteo · gfs_seamless
- ความละเอียดโมเดลโลก
- 0.25° ≈ 27.8 กม.
- ความละเอียดหลังลดย่อส่วน
- 2.2 กม.
- จำนวนจุดกริด
- 316,171
- จำนวนสมาชิกชุดพยากรณ์ (ensemble)
- 8
ข้อจำกัดที่ควรรู้
- นี่คือการลดย่อส่วนเชิงสถิติ–พลวัต (statistical–dynamical) ไม่ใช่โมเดลเชิงตัวเลขเต็มรูปแบบ ไม่สามารถสร้างพายุที่โมเดลโลกไม่มีได้
- ตำแหน่งเซลล์ฝนแต่ละเซลล์เป็นความน่าจะเป็น จึงแสดงเป็น “โอกาสฝน” และ “ร้อยละของพื้นที่”
- ควรรัน WRF 3 กม. (ไฟล์ตั้งค่าอยู่ใน infra/wrf) คู่กันเมื่อมีทรัพยากรคำนวณ แล้วใช้ระบบนี้เป็นตัวลดย่อส่วน/แก้ไขค่าต่อ
- ต้องตรวจสอบ (verify) กับข้อมูลสถานีของกรมอุตุนิยมวิทยาอย่างต่อเนื่องก่อนใช้ในงานเตือนภัยจริง
แหล่งข้อมูล
- Open-Meteo forecast API (GFS, ECMWF IFS, ICON) — CC BY 4.0
- AWS Terrain Tiles (SRTM, GMTED2010, ETOPO1)
- Natural Earth 1:10m boundaries (public domain)
- เกณฑ์ดัชนีความร้อน: กรมอนามัย
- ศัพท์และเกณฑ์ฝน/อุณหภูมิ: กรมอุตุนิยมวิทยา
API: /api/v1/meta · /api/v1/point · /api/v1/provinces · /docs